انصراف : بر گشتن . * ( « ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ الله قُلُوبَهُمْ » ) * توبه : 127 . مصرف : ( مثل مسجد ) اسم مكان است * ( « فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُواقِعُوها وَلَمْ يَجِدُوا عَنْها مَصْرِفاً » ) * كهف : 53 . يعنى گمان بردند كه در آتش واقع شدگانند و محل عدول و انصرافى پيدا نكردند . تصريف : بمعنى بر گرداندن است با در نظر گرفتن مبالغه . در مفردات گويد : تصريف مثل صرف است مگر در مبالغه و اكثرا در بر گرداندن از حالى بحالى و از كارى بكارى گفته مىشود . * ( « وَلَقَدْ صَرَّفْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ » ) * اسراء : 89 . يعنى در اين قرآن براى مردم هر مثل را از حالى بحالى و از وضعى بوضعى گردانديم ( و هر دفعه در قالبى مخصوص بيان داشتيم ) شايد بيدار باشند و پند گيرند . [ تصريف رياح ] مردم از قديم الايام در وزيدن باد حركت و جريان افقى فهميده‌اند ولى وزيدن باد دايره‌اى است . مثلا در بادهاى محلى وقتى كه آفتاب بسطح دريا و خشكى مىتابد ، زمين زودتر از دريا گرم و هواى آن منبسط شده به بالا ميرود هواى سطح دريا كه گرم نشده به صورت نسيم به طرف خشكى ميوزد . از طرف بالا هواى خشكى به طرف دريا رفته جاى خالى آن را پر مىكند آنگاه بسطح دريا نزديك شده سرد مىشود و به طرف خشكى ميوزد و همين طور . شبها جريان به عكس است و از خشكى به دريا ميوزد كه سطح آب ديرتر از خشكى سرد مىشود بدين طريق ملاحظه مىشود كه وزش باد دائره‌اى است نه افقى . اين مطلب در بادهاى مهاجر و طوفانها نيز همين نحو است و بر ارباب اطلاع پوشيده نيست . در اينجاست كه بيكى از حقائق قرآن راه مىبريم و آن اينكه قرآن دربارهء وزش باد كلمهء تصريف به كار برده كه همان گرداندن و دائره‌اى بودن است ، * ( « وَتَصْرِيفِ الرِّياحِ وَالسَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ » ) *